Docent - minder machteloos
Als docent zoek ik altijd naar manieren die niet alleen werken in de klas, maar ook om de band tussen leerlingen, ouders en ons schoolteam te versterken. Geweldloos verzet is zo'n aanpak die indruk op me heeft gemaakt en waarvan ik zie dat het waardevol is voor ons allemaal. Het helpt om ruzies te kalmeren en ons gezag te versterken door verbinding te maken. We focussen niet op macht, maar op begrip, respect en het vinden van goede oplossingen. Hierdoor zijn onze relaties met leerlingen veel beter geworden en zijn docenten minder gestresst en machteloos.
Ik heb geleerd hoe ik beter kan communiceren en meer kan inzien wat zowel leerlingen als ikzelf nodig hebben. We hebben geleerd conflicten om te zetten in leermomenten en een veilige plek te creëren waar iedereen gezien en gerespecteerd wordt. het is daarbij cruciaal om steun te geven en te krijgen, zowel van ons team als van ouders thuis. Door persoonlijke momenten te delen met collega's en samen oplossingen te bedenken bouwen we aan een cultuur van samenwerking en begrip, zowel in als buiten de klas.
Als school willen we dat elke leerling de kans krijgt om fouten te herstellen en verantwoordelijkheid te nemen voor zijn gedrag en leven, waarbij we samen werken aan oplossingen en het herstellen van relaties.
Verbindend Gezag in het onderwijs
Wat doe je als je merkt dat je steeds harder moet optreden om hetzelfde effect te bereiken? Wat doe je als je aanpak niet meer werkt? Veel docenten ervaren dat zij voortdurend moeten corrigeren, waarschuwen, straffen of discussiëren. En toch verandert het gedrag niet blijvend. Sterker nog: soms ontstaat er een machtsstrijd waarbij zowel de leerling als de docent verliest.
Wanneer gezag afhankelijk wordt van controle, ontstaat er een probleem. Want hoe meer controle je probeert uit te oefenen, hoe meer weerstand je kunt oproepen. Gezag is niet hetzelfde als macht. Verbindend Gezag gaat uit van een andere vraag. Niet: 'Hoe krijg ik de leerling zover dat hij doet wat ik wil?' Maar: 'Hoe kan ik als volwassene stevig en betrouwbaar aanwezig blijven, ook als een leerling niet meewerkt?'
Gezag ontstaat niet door macht, maar door aanwezigheid, relatie en volharding.
De docent blijft staan, het docententeam blijft staan. Een docent hoeft niet alles op te lossen, te winnen of onmiddellijk resultaat te bereiken. De kracht zit juist in het rustig en consequent laten zien:
- Ik zie / wij zien wat er gebeurt.
- Ik blijf / wij blijven betrokken.
- Ik geef /wij geven niet op.
- Ik reageer / wij reageren zonder escalatie.
- Ik zoek steun bij collega's wanneer dat nodig is / wij steunen elkaar (en wij steunen de leerling).
Van escalatie naar verbinding
Wanneer een leerling boos wordt of grensoverschrijdend gedrag laat zien, zijn volwassenen vaak geneigd om harder te gaan optreden of juist terug te trekken. Beide reacties vergroten vaak de afstand. Verbindend Gezag biedt de mogelijkheid voor een alternatieve weg: stevig blijven staan in je gezagspositie én de relatie met de leerling behouden.
Niet: 'Jij moet veranderen.' Maar: 'Ik blijf naast je staan terwijl we dit probleem aanpakken / Wij blijven naast je staan en we pakken dit probleem gezamenlijk aan.'"
Waarom dit werkt op school
Leerlingen ontwikkelen zich het best in een omgeving waar volwassenen voorspelbaar, verbonden en eensgezind zijn. Zij hebben minder behoefte aan sterke controle dan aan sterke volwassenen.
Wanneer een docententeam zichtbaar samen optrekt, niet escaleert en volhoudt, ervaren leerlingen veiligheid. En veiligheid is de basis voor leren en ontwikkelen."
Een kernachtige bewoording vanuit Verbindend Gezag:
"De vraag is niet hoeveel macht een docent heeft. De vraag is hoeveel aanwezigheid hij kan tonen. Leerlingen veranderen niet omdat volwassenen winnen, maar omdat volwassenen betrouwbaar aanwezig blijven wanneer het moeilijk wordt."
Verbindend Gezag: van controle naar aanwezigheid, van macht naar relatie, van winnen naar volhouden.